Jak powstał kalendarz

Kalendarz to umowna, przyjęta w danej społeczności bądź kulturze rachuba czasu. Dzieli ona czas na powtarzające się cyklicznie okresy, związane najczęściej z cyklami przyrody. Nazwa pochodzi od rzymskiego słowa Kalendy. Wyróżnia się następujące typy kalendarzy: słoneczny, księżycowy, słoneczno-księżycowy, uniwersalny, kalendarz stuletni. Najstarszy drukowany kalendarz polski na rok 1474 powstał w Krakowie w roku 1473 i został wykonany w warsztacie wędrownego drukarza z Bawarii Kacpra Straubego. Kalendarz Straubego uważany jest za pierwszy druk na ziemiach polskich w języku łacińskim (oryginał znajduje się w Bibliotece Jagiellońskiej).

Oprócz informacji astronomicznych kalendarz zawierał wiadomości praktyczne z dziedziny medycyny domowej. Najstarszy kalendarz w języku polskim ukazał się również w Krakowie w pierwszej polskiej oficynie wydawniczej Jana Hallera, w roku1516. W dawnej Polsce układanie kalendarzy było przywilejem profesorów Akademii Krakowskiej. . Po wielu latach od przyjęcia kalendarza juliańskiego zaczeły ujawniać się jego usterki, związane z ustaleniem niektórych świąt kościelnych, zwłaszcza Wielkiej Nocy. Sprawą zajęło się duchowieństwo i astronomowie.
W 1582 roku specjalna komisja powołana przez papieża Grzegorza XIII zaopiniowała pozytywnie projekt włoskiego profesora medycyny Alojzego Lilio. Kalendarz gregoriański, będący kalendarzem słonecznym, jest krótszy od juliańskiego. Lata dzieli się na zwyczajne, trwające 365 dób, i przestępne równe 366 średnim dobom słonecznym. Przystępnymi latami są te, których liczba podzielna jest przez 4, z wyjątkiem lat wyrażających się pełnymi setkami, które nie dzielą się przez 400. Reforma gregoriańska pociągneła za sobą jednorazowe przesunięcie dat. Dzień 4 X 1582 roku uznano za 15 X. Spowodowało to gwałtowne trudności i sprzeciwy, szczególnie w krajach protestanckich, gdzie zaostrzył się trwające tam walki religijne.

Dziś, mimo pewnych jego niedoskonałości, w dalszym siągu posługujemy się kalendarzem gregoriańskim
. Jednak w epoce powszechnej technicyzacji, kiedy olbrzymie teleskopy precyzyjnie mierzą odległości przestrzeni międzyplanetarnych, satelity poszukują obecności form życia w kosmosie, a atomowe zegary odmierzają czas z taką dokładnością, że pozwalają stwierdzić najmniejsze nierówności ruchu Ziemi, zmienił się nasz stosunek do kalendarza i jego funkcji. Jest to dla nas przede wszystkim spis dni podzielonych na tygodnie i miesiące.

Obecny w domu czy miejscu pracy, ma postać pliku spiętych kart lub plakatu. Jednak i one są wypierane przez elektroniczne kieszonkowe kalendarze, pozwalające nie tylko mierzyć czas z dokładnością do części sekundy, ale i upowszechnić tajemną niegdyś wiedzę starożytnych Majów, Egipcjan, Babilończyków i innych ludów.

Comments are closed.